Teresa Ścibor-Rylska
Wstęp
Teresa Wanda Rylska, znana również jako Ścibor-Rylska, to postać, która znacząco wpisała się w historię polskiej biologii oraz katolickiego ruchu akademickiego. Urodzona 28 października 1912 roku w Mińsku Mazowieckim, przez całe swoje życie była związana z nauką, edukacją i działalnością społeczną. Była nie tylko wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, ale także aktywną uczestniczką ruchów społecznych w Polsce. Jej życie i działalność były jednak naznaczone trudnościami, szczególnie w kontekście sytuacji politycznej w Polsce po II wojnie światowej. W artykule przyjrzymy się jej życiorysowi, osiągnięciom naukowym oraz wpływowi, jaki wywarła na środowisko akademickie i społeczne.
Wczesne życie i wykształcenie
Teresa Rylska była córką Antoniego Sokołowskiego oraz Jadwigi z Chamców. Jej edukacja rozpoczęła się w gimnazjum im. Unii Lubelskiej w Lublinie, które ukończyła w 1931 roku. W kolejnych latach kontynuowała naukę na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1938 roku uzyskała tytuł magistra filozofii w zakresie biologii. To właśnie te lata kształtowały jej zainteresowania naukowe oraz wartości, które miały wpływ na jej późniejszą działalność.
W październiku 1938 roku Teresa wyszła za mąż za Włodzimierza Ścibor-Rylskiego, co oznaczało dla niej nowy etap życia. Para osiedliła się w majątku Kolińce w powiecie tłumackim, gdzie Teresa rozwijała swoje pasje oraz podejmowała pierwsze kroki w kierunku kariery naukowej.
Działalność podczas II wojny światowej
Podczas II wojny światowej Teresa Rylska zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Po zaprzysiężeniu w Armii Krajowej pracowała jako sekretarka w Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”, przyjmując pseudonim Trembicka. Jej aktywność w czasie okupacji niemieckiej była odzwierciedleniem silnych przekonań katolickich oraz patriotycznych, które towarzyszyły jej przez całe życie.
W obliczu trudnych warunków wojennych Teresa wykazała się nie tylko odwagą, ale także determinacją w dążeniu do wolności i niezależności. Jej doświadczenia z tego okresu miały wpływ na późniejsze lata, szczególnie w kontekście jej relacji z władzami komunistycznymi po wojnie.
Kariera naukowa
Po zakończeniu wojny Teresa Rylska kontynuowała swoją karierę naukową. W latach 1944–1950 pracowała w Katedrze Fizjologii Roślin Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W 1948 roku uzyskała stopień doktora w zakresie biologii, co otworzyło przed nią nowe możliwości zawodowe. Jej praca badawcza skupiała się na fizjologii roślin, a osiągnięcia naukowe przyniosły jej uznanie w środowisku akademickim.
W latach 1951–1958 kierowała Laboratorium Fizjologii Roślin w Instytucie Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Warszawie. Następnie objęła stanowisko kierownika Zakładu oraz Katedry Botaniki na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1959 roku Centralna Komisja Kwalifikacyjna przyznała jej tytuł docenta, co potwierdziło jej wysokie kwalifikacje i autorytet w dziedzinie botaniki.
Działalność społeczna i członkostwo w towarzystwach naukowych
Teresa Rylska była aktywnym uczestnikiem wielu organizacji naukowych oraz towarzystw botanicznych. Od 1945 roku brała udział w pracach Polskiego Towarzystwa Botanicznego, a od 1951 roku była członkiem Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Polskiego Towarzystwa Biochemicznego. W 1957 roku dołączyła do American Society of Plant Physiologists. Jej zaangażowanie w działalność tych organizacji świadczyło o jej pasji do nauki oraz chęci dzielenia się wiedzą z innymi.
W pracy dydaktycznej dużą wagę przykładała do kształcenia młodych pokoleń biologów i botaników. Jej wykłady oraz seminaria cieszyły się dużym zainteresowaniem studentów, a jej pasja do nauki inspirowała wiele osób do podjęcia studiów w tej dziedzinie.
Problemy z władzami komunistycznymi
Pomimo swoich osiągnięć i pozycji zawodowej Teresa Rylska musiała zmagać się z problemami związanymi z politycznym reżimem komunistycznym panującym w Polsce po wojnie. Funkcjonariusze UB/SB gromadzili materiały dotyczące jej działalności z powodu jej przedwojennej przynależności do Stowarzyszenia Katolickiej Młodzieży Akademickiej „Odrodzenie” oraz członkostwa w Armii Krajowej.
Z powodu jej „aktywnej działalności klerykalnej” została odsunięta od prowadzenia badań i zajęć dydaktycznych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. W latach 1968–1979 była poddawana rozpracowywaniu przez Służbę Bezpieczeństwa podczas pracy na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Otrzymała kryptonimy takie jak „Dewotka” oraz „Ciemnogród”, co wskazuje na negatywne postrzeganie jej działalności przez komunistyczne służby.
Zakończenie
Teresa Ścibor-Rylska pozostaje ważną postacią zarówno dla polskiej biologii, jak i dla katolickiego ruchu akademickiego. Jej życie pełne było wyzwań i przeciwności losu, jednak zawsze pozostawała wierna swoim przekonaniom oraz wartościom. Zmarła 26 maja 1985 roku w Lublinie i została pochowana na c
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).